Categorieën
Nieuw woord van de week

mama­naise

Paplepeltaal

Categorieën
Uit de streek

zeikdempel

In Nederlands-Limburg de dialectnaam voor mier.

Categorieën
Nieuw woord van de week

verwendicappen

Juist níét doen in de inclusieve speeltuin.

Categorieën
Uitgelichte term

vier vrijheden

Vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal.

Categorieën
Terug in de taal

landzoen

Met een landzoen kan het escalerende stikstofconflict een halt worden toegeroepen.

Categorieën
Nieuw woord van de week

vrijheids­­konvooi

In naam van de vrijheid geen bewegingsvrijheid

Categorieën
Uit de streek

nikkestaart

Nikkestaart, barende vrouwen en ventevrouw: dialectnamen voor een windhoos.

Categorieën
Nieuw woord van de week

waakstudent

Waakzame student biedt hulp

Categorieën
Terug in de taal

kameelpaard

Waarom heette het langgenekte beest met vlekken vroeger kameelpaard in het Nederlands?

Categorieën
Nieuw woord van de week

weekendvoetbal

De voetbalpiramide wordt gerenoveerd

Categorieën
Uit de streek

auwblauwbloem

In mei en juni bloeit de prachtige auwblauwbloem volop. Waar komt die naam vandaan en welke andere dialectwoorden zijn er voor de korenbloem?

Categorieën
Nieuw woord van de week

verikeaïsering

‘Al dat gejij’

Categorieën
Terug in de taal

rattenkasteel

Ratten die in een rattenkasteel wonen, hebben het niet zo goed als je denkt.

Categorieën
Uit de streek

hooischrik

In Limburg wordt een sprinkhaan ook wel hooischrik genoemd. Waar komt die naam vandaan en welke andere dialectwoorden zijn er nog meer voor dit springdiertje?

Categorieën
Nieuw woord van de week

dierzaamheid

Een duurzame relatie tussen mens en dier.

Categorieën
Terug in de taal

handdwaal

Op de Dag van de Handdoek staan we stil bij deze onmisbare lap stof. En bij een verdwenen synoniem: de handdwaal.

Categorieën
Nieuw woord van de week

voedsel­miljardair

Die hoeft géén droog brood te eten

Categorieën
Uit de streek

eperus

Eperus, djest, stekelvarken: namen voor een inheems dier. Geprikkeld?

Categorieën
Uitgelichte term

landscape

Als je je telefoon een kwartslag draait, is het beeld landscape. Waarom heet dat zo?

Categorieën
Nieuw woord van de week

hado

Digitaal trefbal voor gamers en sporters

Categorieën
Terug in de taal

gadood

Beroertes zien we als welvaartsziekten, maar in de middeleeuwen kwamen ze ook al voor.

Categorieën
Nieuw woord van de week

bijen-cao

Bezig voor de bij

Categorieën
Nieuw woord van de week

zoöp

Op naar een meerstemmige wereld

Categorieën
Uit de streek

kieszak

Wat is een kieszak en wat heeft het met tanden te maken?

Categorieën
Nieuw woord van de week

ruilfeestdag

Verlof dat bij jouw overtuiging past

Categorieën
Terug in de taal

verknollen

Tegenwoordig betekent verknollen ‘bedriegen’ of ‘verknoeien’, maar dit woord had vroeger ook een andere betekenis.

Categorieën
Uitgelichte term

A/B-test

Wie of wat test je met een A/B-test?

Categorieën
Uit de streek

tieken

Het verhaal van tieken, kieken en kuiken.

Categorieën
Nieuw woord van de week

flurona

Dubbele pech bij dubbelinfectie

Categorieën
Terug in de taal

volkwijg

Russische journalisten mogen het woord oorlog niet meer gebruiken als ze schrijven over het Russisch-Oekraïense conflict. Nederlandse journalisten zouden zo’n verbod gemakkelijk kunnen omzeilen.

Categorieën
Nieuw woord van de week

westsplaining

De wereld door een westerse bril

Categorieën
Uit de streek

verzenderkensdag

1 april, de dag om mensen voor de gek te houden.

Categorieën
Nieuw woord van de week

ruimteduider

Voetballer met ruimtelijk inzicht

Categorieën
Terug in de taal

springtijd

De lente is aangebroken. Wanneer ontstonden de woorden voor dit seizoen eigenlijk?

Categorieën
Nieuw woord van de week

ick

“Bah, wat een afknapper!”

Categorieën
Uitgelichte term

peloton

In welke takken van sport (of daarbuiten) kun je een peloton aantreffen?

Categorieën
Uit de streek

luter

De voorjaarsschoonmaak hangt in de lucht. Dan grijp je naar luter, loog of wapeling.

Categorieën
Nieuw woord van de week

doemscrollen

Doemdenken doet doemscrollen.

Categorieën
Terug in de taal

maaldrager

Een maaldrager bezorgde geen maaltijden, maar wat dan wel?

Categorieën
Nieuw woord van de week

maserati­syndroom

Wantrouwen tegen woningcorporaties

Categorieën
Uit de streek

bombakkes

Bombakkes of mombakkes: een carnavalsmasker. Waar komen die woorden en masker zelf vandaan?

Categorieën
Nieuw woord van de week

groenflatie

Gepeperde vergroeningsrekening

Categorieën
Terug in de taal

moederzoon

Overspel in de middeleeuwen bracht niet alleen kinderen maar ook bijzondere woorden voort.

Categorieën
Nieuw woord van de week

alscuus

Als ‘sorry’ lastig is.

Categorieën
Uitgelichte term

makelaar

Niet de huizenverkoper, maar een verticaal element in een kap of op een dak.

Categorieën
Uit de streek

bloemenstruis

Het bloemrijke Nederlands telt tal van woorden voor boeketten.

Categorieën
Nieuw woord van de week

Wüstburger

Slager in Goirle verkoopt gouden plakken

Categorieën
Terug in de taal

sneeuwbarig

Prachtige, met witte sneeuw bedekte bergtoppen waren sneeuwbarig

Categorieën
Nieuw woord van de week

vinkjestering

Aanklacht tegen het vinkjessysteem

Categorieën
Uit de streek

temper

Op Lichtmis, 2 februari, eet je pannenkoeken gemaakt van temper (beslag). Waar komen dat woord en die traditie vandaan?

Categorieën
Nieuw woord van de week

vergislockdown

Tragisch onnodige lockdown?

Categorieën
Terug in de taal

putertieren

Seksueel grensoverschrijdend gedrag werd vroeger putertieren genoemd.

Categorieën
Nieuw woord van de week

kunstbooster

Een culturele oppepper

Categorieën
Uitgelichte term

sociale uitsluiting

Buiten de maatschappij staan of erbuiten gehouden worden maakt het leven moeilijk.

Categorieën
Uit de streek

batje

Januari is in Vlaanderen de maand voor solden, koopjes, batjes en hazard.

Categorieën
Nieuw woord van de week

dunch

Een soort brunch, maar dan later

Categorieën
Terug in de taal

moutvlieg

Fruitvliegjes zijn heel vervelend, maar een moutvlieg of een biervlieg wil je liever ook niet in huis hebben.

Categorieën
Nieuw woord van de week

aquamatie

Letterlijke en figuurlijke eindoplossing

Categorieën
Uit de streek

dertienavond

6 januari, Driekoningen, wordt ook wel dertiendag genoemd; de avond ervoor dertienavond. Wat zijn dan de lokale tradities?

Categorieën
Nieuw woord van de week

stoplichtregel

Stop over jezelf bij rood

Categorieën
Terug in de taal

profijtertje

Vroeger hoefden stompjes kaars niet te worden weggegooid. Dankzij een bijzonder voorwerp: het profijtertje.

Categorieën
Uit de streek

schroet

In veel regio’s wordt met kerst traditioneel kalkoen gegeten, maar in Limburg eten ze misschien wel schroet of sjroet. Waar komt dat woord vandaan?

Categorieën
Terug in de taal

kerstvormig

Kerstig, kersterig en kerstachtig drukken uit dat iets doet denken aan de sfeer van Kerstmis. Maar geldt dat ook voor kerstvormig?

Categorieën
Uitgelichte term

polaire vortex

Verstoring van de polaire vortex kan voor extreem winterweer zorgen. Wat is dat?

Categorieën
Jaaroverzicht in nieuwe woorden

Jaaroverzicht 2021 in nieuwe woorden

Zoals ieder jaar zetten we een selectie uit onze rubriek Nieuw woord van de week op een rij: elke maand een woord. Een terugblik op 2021 in twaalf nieuwe woorden.

Categorieën
Uit de streek

tabberd

In West- en Oost-Vlaanderen is tabberd het gewone dialectwoord voor een nachtjapon.

Categorieën
Nieuw woord van de week

flits

Haastige spoed….

Categorieën
Terug in de taal

klophengst

Sinterklaas klopt in deze tijd zachtjes tegen het raam. Krijgt hij daarbij de hulp van een klophengst?

Categorieën
Nieuw woord van de week

omikronvariant

Geen nu en xi maar omikron.

Categorieën
Uit de streek

apsjaar

Apsjaar wordt gebruikt voor een zonderling, een rare snuiter. Waar komt het woord vandaan?

Categorieën
Nieuw woord van de week

brorona

Brorona is de nieuwe manflu.

Categorieën
Uitgelichte term

chronogram

Een chronogram is een jaardicht of jaartalvers.

Categorieën
Terug in de taal

retirade

Wat is de overeenkomst tussen het leger en iemand die hoge nood heeft? Ze trekken zich allebei graag terug.

Categorieën
Nieuw woord van de week

schnitzelpaniek

Effect van de 2G-regel op sommige Oostenrijkers.

Categorieën
Uit de streek

enkbiegel

Enkbiegel of enkbeugel is de naam die de eekhoorn in het noordoostelijke deel van Belgisch-Limburg krijgt. Waar komt dit dialectwoord vandaan?

Categorieën
Nieuw woord van de week

intimiteits­coördinator

Een nieuw beroep.

Categorieën
Terug in de taal

overlijder

Alle mensen zijn sterfelijk, maar niet iedereen lijkt lijdzaam op zijn einde te wachten.

Categorieën
Nieuw woord van de week

maanwappie

Een nieuw soort ‘lunatic’.

Categorieën
Uit de streek

bamisweer

Echt herfstweer met lage temperaturen en veel regen en wind, wordt ook wel bamisweer genoemd. Waar komt het vandaan?

Categorieën
Nieuw woord van de week

alcoholvrijmibo

Een nuchtere borrel.

Categorieën
Terug in de taal

verouderd

Iemand die oud is, werd een paar decennia geleden nog bejaard genoemd. Maar welke woorden waren daar eerder voor in gebruik?

Categorieën
Nieuw woord van de week

gumcultuur

Cultuur waarin het andere weggegumd wordt.

Categorieën
Uit de streek

geirnaart

De familienaam Geirnaert en de naam voor de garnaal klinken in het dialect hetzelfde, maar heeft Geirnaert iets te maken met de garnaal?

Categorieën
Nieuw woord van de week

bloedweigerpasje

Pasje tegen bloed van gevaccineerden.

Categorieën
Terug in de taal

valhoed

Vroeger konden kinderen wel tegen een stootje, dankzij de valhoed.

Categorieën
Uitgelichte term

tangens

Wie wiskunde B heeft gehad op school weet misschien nog wel wat tangens is: een verhoudingsgetal in de meetkunde.

Categorieën
Uit de streek

blaffetuur

Dialectwoorden voor het draaiende houten vensterpaneel dat aan weerszijden van het raam buiten is bevestigd.

Categorieën
Nieuw woord van de week

dakherder

Schapenhoeder op een parkeergarage.

Categorieën
Terug in de taal

verlangzaamheid

Net als wij hadden ook middeleeuwers last van uitstelgedrag.

Categorieën
Nieuw woord van de week

rozeboorden­criminaliteit

Stelen van de baas, ook door vrouwen.

Categorieën
Uit de streek

spinhoer

September is spinnenmaand. Wat voor dialectnamen bestaan er allemaal voor de spin?

Categorieën
Nieuw woord van de week

woonschaamte

Wel een groot of mooi huis? Schaam je!

Categorieën
Terug in de taal

absenteren

Niet alle tot slaaf gemaakten legden zich neer bij hun miserabele situatie. Sommige kozen ervoor te absenteren.

Categorieën
Nieuw woord van de week

draaideurdocent

De draaideur in de lift.

Categorieën
Uit de streek

meuzie

In het Oost-Vlaamse dialect heet de mug meuzie, maar dit dialectwoord is zeker niet algemeen bekend. Mug is het woord dat meestal in de dialecten wordt gebruikt, maar dan op verschillende manieren uitgesproken.

Categorieën
Nieuw woord van de week

vrijwilligen

Nóg actiever vrijwilligerswerk doen.

Categorieën
Nieuw woord van de week

beyoncéfeminisme

Feminisme als verdienmodel.

Categorieën
Nieuw woord van de week

pssst-terreur

Straatintimidatie, bijvoorbeeld sisgedrag, wordt steeds erger.

Categorieën
Nieuw woord van de week

borstvoedingsbank

Voeden kan hier, nu ook op een bank.

Categorieën
Nieuw woord van de week

snuifschaamte

Na de moord op Peter R. de Vries groeit de snuifschaamte.